...

1.10.2020
7788

Tarihi Eser Bulan Ne Yapmalı?

 

Tarihi eser bulan ne yapmalı başlığı altındaki köşe yazıma, kişisel bir cevap verecek olursam; tarihi eseri hiç bulmaması lazım diyebilirim. Peki neden? Tarihi eser bulan kişilerin maalesef ki %90’ı izinsiz kazılar sonucunda buluyor olmasından. İzinsiz kazılar sonucunda elde edilmiş tarihi eserlerin ne yapılması gerektiğinden çok, bu eserleri bulanlara ne yapılması gerektiğini yazmak daha doğru olacaktır.%90’lık büyük kısmı oluşturan bu kişiler (izinsiz kazıcılar) hakkında ne yapılması gerektiğini bu yazı içeriğine almayıp, daha sonraki yazılarıma bırakıyorum.

Tarihi eserlerin toprak yüzeyinden, toprağın altından (kişinin kendi tarlası) veya sudan çıkarılmış olması, bu buluntular hakkında kişileri hak sahibi yapmaz. Nasıl ki köylünün kendi tarlasının altından çıkan madene (kömür, bor, gümüş, altın vb.) benim diyemiyorsa, topraktan ya da sudan çıkan hiçbir şeye de benim diyemez. Toprağın kullanım hakkı olan bir saban boyu (~30 cm) kişilerindir lakin bu kısım dâhil sudan, yüzeyden ve toprağın altından çıkacak tüm arkeolojik eserlerin sahibi ise devlettir.

Geriye kalan %10’luk kısmı oluşturan kişiler ise tesadüfî olarak bu tarihi eserlere ulaşıyor. Şimdi bu istatistiği verdiğimize göre doğru soruyu sorabiliriz. Tesadüfî bir şekilde tarihi eser bulan %10’luk kısım ne yapmalı?Öncelikle; arkeolojik ve kültürel varlıkları korumak, ulus ve kültür bilincinin oluşmasında ve de olgunlaşmasında çok önemli bir yere sahip olduğunu söylemek gerekir. Anadolu gibi adeta açık hava müzesi konumunda olan coğrafyalar için binlerce arkeolojik alan ile taçlandırılmış olması, kan, gözyaşı ve savaşın eksik olmadığı bu topraklara bahşedilmiş bir ödül olduğunu söylemek gerekir. Bu ödülü, ulus ve kültür bilinci oluşturacak şekilde korumak ve muhafaza etmek de bizlere atalarımızdan miras, bu cennet vatana olan asli görevlerimiz arasında olmalıdır. Devlet malı niteliğindeki bu tarihi eserler bir şekilde ellerine geçmiş olan kişiler, 2863 sayılı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanunu’nun4. maddesine göre; bulunduğu yere en yakın olan Müze Müdürlüğüne, köyde ise muhtarlara, diğer yerlerde ise mülki idare amirlerine,“en geç üç gün içinde” haber vermeleri gerekmektedir. İhbarı alan muhtarlar, bu tarihi eserlerin korunması ve zarar görmemesi için gerekli güvenlik önlemlerini aldıktan sonra, aynı gün en yakın mülki amire durumu bildirir. İhbardan haberi olan mülki amir ve diğer makamlar yazı ile Kültür ve Turizm Bakanlığına ve en yakın Müze Müdürlüğüne “on gün içinde” bildirmesi gerekmektedir. Tarihi eser askeri garnizonlar veya yasak bölgeler içinde bulunduysa üst komutanlıklara bildirilir. Kültür ve Turizm Müdürlüğü ve Müze Müdürlüğü en kısa zamanda gerekli işlemleri yaptıktan sonra bu eserleri koruyup, hak ettiği değeri sağlayarak kendi bünyesine katar.

Bu süreci getirim sağlamadan, hakkaniyet ölçüsünde yürütmek her vatandaşın görevidir. 2863 sayılı yasanın 64. maddesi hükmünce; tarihi eserleri yasal süreç içerisinde ilgili makamlara bildiren vatandaşlara Müze Müdürlüğü uzmanlarınca eser hakkında belirtilen ikramiye ödemesi yapılmaktadır. Bulunan varlık başkasının mülkü içinde isetakdir olunacak bedelin %80’i ikramiye olarak, bulan ile mülk sahibi arasında yarı yarıya paylaştırılır.Kültür varlığı Devlete ait arazide bulunmuş ise, takdir olunacak bedelin %40’ı bulana ikramiye olarak verilir.Nerede bulunursa bulunsun, haber verilen kültür varlığı korunması gerekli nitelikte olmadığı takdirde, haber verenlere bu Kanunun 25’inci maddesindeki işlem uygulanır. Ayrıca ikramiye verilmez. Kültür varlıklarını bulan, haber veren veya yakalayan kişiler birden fazla ise verilecek ikramiyeler bunlar arasında eşit olarak paylaştırılır.Gene aynı 2863 sayılı yasaya göre “taşınmaz nitelikte” olan tarihi eserlere ikramiye ödemesi yapılmamaktadır.Taşınmaz kültür ve tabiat varlıklarının korunması, denetimi, güvenlik tedbirleri,  Kültür ve Turizm Bakanlığına aittir. İkramiyelerin gerçekleşmesine ait işlemler Maliye ve Kültür ve Turizm Bakanlıklarınca birlikte hazırlanacak yönetmelik esaslarına göre yapılır.

 

 

İnstagram= arkeolog_mali

İnstagram= arkeolojisorucevap

Mail=          arkeologmalikocabas@gmail.com

YouTube =  Arkeoloji Soru Cevap


Yorumlar
Küfür, hakaret içeren; dil, din, ırk ayrımı yapan; yasalara aykırı ifade ve beyanda bulunan ve tamamı büyük harflerle yazılan yorumlar yayınlanmayacaktır. Neleri kabul ediyorum: ip adresimin kaydedileceğini, adli makamlarca istenmesi durumunda ip adresimin yetkililerle pa ylaşılacağını, yazılan yorumların sorumluluğunun tarafıma ait olduğunu, yazımın, yetkililerce, fikrim sorulmaksızın yayından kaldırılabileceğini bu siteye girdiğim andan itibaren kabul etmiş sayılırım.
Yorum Yaz