...

30.4.2022
397

ARİFE ÇİÇEKLERİ

Arife çiçeği; Osmanlı’da ertesi güne kadar sabredemeyip erkenden bayramlıklarınıgiyip sokaklarda dolaşan çocuklara denir.

Merhabalar sevgili okurlarım. Çiçek gibi bir ayın, yaprakları bayrama sarkmış, kokuları caddeleri aşmış ve gökyüzü semalarına kadar duaları yerine ulaşmış son akşamlarından hepinize selam olsun. Buruk bir tebessümle bu yılın sultanını da uğurlarken, yazıma da başlığını verdiğim “Arife Çiçekleri” tabiri klavyemin başına oturmama vesile oldu. Osmanlı bayramlarıyla ilgili araştırma yaptığım esnada karşılaştığım bu iki kelime, sığdığı pek çok anlamdan daha ince ve derin bana göre. Kandillerle süslenen Osmanlı Ramazanlarında Ayasofya’da kılınan son teravihten sonra bayramı müjdeleyen davul seslerinin arkasında bir “Arife Çiçeği” olmak…Sokaklarda heyecanla koşuşturan Arife Çiçekleri arasında büyüklerinde çocuklaştığı hatta belki de çiçekleştiği o huzur dolu akşamın sabahı bayrama çıkmadan, Osmanlı’da Bayram gecesi her caminin minaresine kaftan giydirilir, mahya olarak da bir hat, yol çekilir, bununla Ramazan’ın yolculuğu ima edilirdi. Artarda atılan toplar, yelkenlerini ve iplerini ışıklandıran demirli gemiler, bayramı erken yaşamaya başlardı. Sabırsız bir akşamın eriştiği seher vaktinde seccadelerin yeryüzünü kapladığı adeta otuz günlük bir sabrın hediyesi olarak verilen bayramın kurdelesini açan binlerce insanın ruhunda hissedilen o sevinç Arife Çiçekleri kadar büyük olsa gerek. Dayanışmanın, paylaşmanın, sevgi ve saygının otuz gün değil her gün varlığını sürdürmesi için kıymetini bilmediğimiz bütün her şeyi bir mendilin arasına sarıp hediye etmek lazım. Haa merak etmeyin, o zamanlarda hanımlar günlerce temizlik yapmış, tepsi tepsi baklavalar açmış, şerbetler kaynatmışlar.Bayram alışverişleri de bayrama son dokuz gün kala başlar, İstanbul’da Beyoğlu, Kapalıçarşı, Beyazıd çarşıları dolup taşarmış. Ramazan’ın ve bayramların bolluğu hiç şüphesiz bugünlerin Sahibi’nin cömertliğindendir. Kalplerin cömertliği, ellerin ve dillerin cömertliği adeta Hz. Yusuf misali Kenan’a yedi yıl sonra yağan yağmur gibi bu günlerde üzerimize yağıyor, yağmalı da. Geleniyle gideniyle, yiyeniyle içeniyle her şeyin fazlaca muhabbete muhatap olduğu bayramlar hakkında bilgilere ancak 16. Yy da kesin olarak ulaşabiliyoruz. Tam bir devlet sisteminin oturmuş olmasıyla beraber Ramazaniyyelerin yazılması da ancak bu asırda karşımıza çıkıyor. Yabancı seyyahların İstanbul ziyaretleri sırasında kaleme aldıkları Osmanlı’da Ramazan tasnifleri de yine bu asra denk gelmektedir. Bununla beraber;

Böyle bir mâh-ı mübârek ola mı mü’mine hiç

Şem‘-i ğufrân-ı Hudâ her şeb olur şu‘le-i feşân.

Beytinin sahibi Enderunlu Vâsıf bu ayın inananlar için en kutlu ay olduğunu, Allah’ın bağışlayıcı ışığının adeta her gece etrafa ateşin ışığını saçan bir güzelliğe dönüştüğünü bu Ramazaniyye’sinde belirtmektedir. Türklerin Ramazan Bayramı’nı anlatan Nerval; Bayramı da;“Bayram sabahı, güneş doğarken, gemilerden ve bütün hisarlardan atılan toplar şehri inletti. Bin minareden yükselen ezan sesleri her tarafta yankılandı. Büyük şaşalı bir merasim yapıldı. Merasimden sonra herkes birbirinin elini öptü.” diyerek o zamanlardaki İstanbul bayramını özetlemiştir. İşte bu ruh, o ruh. Ellerinde buz gibi şerbet ve kâse kâse gülbeşekeri ile bayram namazından çıkıp sokaklarda dolaşan Arife Çiçeklerinin bu çağda da gönüllerimize heyecan ve huzur doldurması gerek.Bayrama günler kala var mısınız “Arife Çiçeği” olmaya? O zaman hilalin görüldüğü ilk günden son güne kadar Ramazan ruhunu hiç kaybetmeyen ve aynı heyecanla bayramı karşılayan binlerce Müslüman yüreklerin Arife günü ve Ramazan Bayramları mübarek olsun. (Yazan: Eski bir Arife Çiçeği…)

KAYNAKÇA:

1. Gül BEZCİ, “Osmanlı Toplumunda Ramazan Kültürü” DUMLUPINAR ÜNİVERSİTESİSOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜTarih Anabilim Dalı Yüksek Lisans Tezi, Kütahya (2018)

 


Yorumlar
Küfür, hakaret içeren; dil, din, ırk ayrımı yapan; yasalara aykırı ifade ve beyanda bulunan ve tamamı büyük harflerle yazılan yorumlar yayınlanmayacaktır. Neleri kabul ediyorum: ip adresimin kaydedileceğini, adli makamlarca istenmesi durumunda ip adresimin yetkililerle pa ylaşılacağını, yazılan yorumların sorumluluğunun tarafıma ait olduğunu, yazımın, yetkililerce, fikrim sorulmaksızın yayından kaldırılabileceğini bu siteye girdiğim andan itibaren kabul etmiş sayılırım.
Yorum Yaz
park hayat