...

12.2.2018
9613

Şahkulu İsyani

Doğum tarihi tam olarak bilinmeyen şahkulu Antalya'nın İstanos (Korkuteli) ilçesinde doğdu. Babasıyla birlikte Erdebil'de bulunan Şeyh Haydar'dan ders alarak Şii inancını benimsedi. Safevi hanedanından olan babasıyla Antalya'ya geri döndükten sonra Batı Anadolu'daki Türkmen aşiretleri Şii inancı etrafında birleştirmek için yoğun bir çaba gösterdi.

Şii inancını benimseyen Kızılbaşlar, ekonomik ve sosyal sebeplerden ziyade mürşidi kamil olarak kabul edip büyük bağlılık gösterdikleri şeyhleri Şah İsmail'le savaşmak için can atıyor dinî coşku ve fanatizmle hareket ediyorlardı.Şah İsmail'in şah olma yolunda başkaldırdığını duyan Kızılbaşlar makam ve mevkiden ziyade şeyhleri Şah İsmail'in başarmasını sağlamak, hiç değilse bu yolda ölmek için isyan ediyor, İran'a gidiyorlardı.

Venedikli bir tüccarın anlattığına göre: "Kızılbaşlardan birinin başına bir bela gelse ALLAH yerine Şah'a dua ediyor, savaşta belden yukarı çıplak olarak savaşıyor ve "Şah! Şah!" diye bağırarak, canlarını Şah'ın yolunda vermeyi bir şans olarak kabul ediyorlardı."

Babasının vefatıyla tekkenin lideri olan Şahkulu gösterdiği çabalarla Abdal Musa tekkesinin liderliğini de aldı.

Anadolu'da ki yönetimlerde Türkmenlerin arka planda bırakılması ve ekonomik sıkıntılar isyana teşvik edici bir ortam hazırladı.

Sultan 2. Beyazıt ve oğullarının arasındaki taht mücadelelerini fırsat bilerek kısa sürede binlerce taraftar topladı.

Topladığı taraflarla Şehzade Korkut'un hazinesini taşıyan kervana saldırdı ve kervanda ki hazineyi ganimet(!) olarak aldı. Hazineyi aldıktan sonra kendisini akrabası olan Şah İsmail'in halifesi olarak ilan etti.

Ve emrindeki kişilerle Antalya'ya saldırdı. Antalya'da bulunan kadıyı öldürüp çevredeki şehirleri bastı. Kendisini kabul etmeyenleri şehit ederek Kütahya önlerine geldi.

Kütahya kuşatmaya kuvvetli bir biçimde direnirken Anadolu Beylerbeyi Karagöz Ahmet Paşa kuşatma esnasında yetişti. Ancak Osmanlı kuvvetleri Şahkulu karşısında yenildiler. Şahkulu, Karagöz Ahmet Paşa'yı Kütahya Kalesi önünde şehit etmesine rağmen Kütahya teslim olmadı. (22 Nisan 1511)

Bunun üzerine Bursa'ya doğru yöneldi.

Üzerine gelen Subaşı Hasan Ağa'yı da şehit etmesi üzerine Bursa'da tedirginlik yaşanırken Şehzade Korkut Manisa sancağında bulunmasına rağmen gelmedi. Bunun üzerine Sadrazam Hadım Ali Paşa ve şehzadeler isyanı bastırmak üzere görevlendirildi. Tam bu sırada Şahkulu, Karaman Beylerbeyi Haydar Paşa'yı da şehit etmesi üzerine sarp bir dağ üzerinde Osmanlı kuvvetleri tarafından kuşatıldı. Sadrazam Hadım Ali Paşa ve şehzadelerin kuvvetlerinden oluşan bu ordu da Şehzade Ahmet birden oradaki yeniçerilerden kendisine biat etmelerini istedi(!) Yeniçeriler bunu kesin olarak reddedince kendisi kuvvetlerini alarak sancağı Amasya'ya geri çekildi. Bu esnada Şahkulu kuvvetleri fırsattan istifade ederek kaçmaya başladılar. Peşine düşen Sadrazam Hadım Ali Paşa ordusuyla onu Sivas civarında Çubukova'da yakaladı ve Şahkulu öldürüldü. Savaş esnasında sırtından okla vurulan Sadrazam Hadım Ali Paşa da şehit oldu. İsyanın bastırılmasından sonra ele Antalya ve çevresinde ele geçirilen Kızılbaşlar Mora adasında bulunan Moron ve Koron'a sürüldüler.

Şahkulu'nun öldürülmesinden sonra ise  kuvvetlerinin arasında kargaşa çıktı ve İran'a doğru kaçmaya başladılar. İran'a giderken önlerine çıkan bir kervanı yağmalamaları ise sonlarını getirecekti. İran'a gittiklerinde hoşnutluk yerine öfke ile karşılanan bu isyancılar, Şah İsmail'in emriyle öldürüldüler.

Kaynakça

-Tufan Gündüz, Kızılbaşlar Osmanlılar Safevîler, 2. Baskı, Sayfa: 104

-Ord. Prof. İsmail Hakkı Uzunçarşılı,Osmanlı Tarihi, II. Cilt, 10. baskı, sf: 230,231,254,255, Türk Tarih Kurumu Yayınları-2011,

-Yrd. Doç. Dr. Faruk Söylemez,Anadolu’da sahte Şah İsmail isyanı,Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi Sayı : 17 Yıl : 2004/2 (71-90 s.),

 

 


Yorumlar
Küfür, hakaret içeren; dil, din, ırk ayrımı yapan; yasalara aykırı ifade ve beyanda bulunan ve tamamı büyük harflerle yazılan yorumlar yayınlanmayacaktır. Neleri kabul ediyorum: ip adresimin kaydedileceğini, adli makamlarca istenmesi durumunda ip adresimin yetkililerle pa ylaşılacağını, yazılan yorumların sorumluluğunun tarafıma ait olduğunu, yazımın, yetkililerce, fikrim sorulmaksızın yayından kaldırılabileceğini bu siteye girdiğim andan itibaren kabul etmiş sayılırım.
Yorum Yaz